Wat is GPS en hoe werkt het? Ontdek alles over satellieten, trilateratie en coördinaten. Lees hoe GPS werkt op je telefoon, smartwatch en trackers.

De basis: Wat is GPS en hoe werkt het systeem?

GPS is een afkorting voor Global Positioning System en is een technologie die satellieten gebruikt om op elke plek ter wereld je exacte locatie te bepalen. Hoewel we het in de volksmond vaak over 'GPS' hebben, is dit eigenlijk een specifiek Amerikaans systeem dat onderdeel uitmaakt van een groter geheel: GNSS (Global Navigation Satellite System), waar ook het Europese Galileo en Russische GLONASS onder vallen. In 2026 maken de meeste moderne ontvangers gebruik van meerdere systemen tegelijk voor maximale nauwkeurigheid.

Het systeem werkt dankzij een netwerk van tientallen satellieten die in een vaste baan rond de aarde draaien. Deze satellieten zenden continu radiosignalen uit met informatie over hun positie en de exacte tijd.

Om jouw locatie te bepalen, maakt je ontvanger (bijvoorbeeld je smartphone) gebruik van een proces dat trilateratie heet. Hierbij berekent het apparaat de afstand tot minimaal drie, maar bij voorkeur vier satellieten. Door de snijpunten van deze afstanden te combineren, kan je positie tot op de meter nauwkeurig worden vastgesteld. Cruciaal hierbij zijn atoomklokken aan boord van de satellieten. Omdat de signalen met de lichtsnelheid reizen, zou een afwijking van slechts een microseconde al zorgen voor een positiefout van honderden meters.

Hoe werken GPS-coördinaten?

Zodra de ontvanger je positie heeft berekend via trilateratie, wordt dit vertaald naar begrijpelijke data: coördinaten. Dit gebeurt aan de hand van de lengtegraad (longitude, oost/west) en breedtegraad (latitude, noord/zuid). Deze denkbeeldige lijnen over de aarde vormen een raster waarmee elk punt uniek te identificeren is.

In moderne navigatiesystemen zien we deze vaak terug als decimale graden (bijvoorbeeld 52.3676° N, 4.9041° E voor Amsterdam). Deze getallenreeks is de universele taal voor jouw navigatie-app om je stipje exact op de digitale kaart te plaatsen. Hoe meer cijfers achter de komma, hoe nauwkeuriger de locatieaanduiding is.

Samenvatting

GPS is een essentieel onderdeel van ons dagelijks leven geworden, van eenvoudige navigatie tot complexe landbouwtoepassingen. Het systeem vertrouwt op een netwerk van satellieten die via trilateratie en uiterst precieze tijdmeting onze locatie bepalen. Terwijl onze telefoons en smartwatches slimme trucs zoals A-GPS gebruiken om dit proces te versnellen, vereisen professionele toepassingen zoals in de landbouw nog geavanceerdere correctiesignalen. Het begrijpen van het verschil tussen passieve navigatie en actieve trackers helpt je bij het kiezen van de juiste technologie voor jouw auto, fiets of wandeltocht.

TLDR

• Definitie: GPS (Global Positioning System) bepaalt je locatie via signalen van satellieten.
• Werking: Door de afstand tot minimaal vier satellieten te meten (trilateratie), wordt je positie berekend.
• Apparaten: Telefoons gebruiken A-GPS (hulp van zendmasten) voor snellere locatiebepaling; dit verbruikt wel veel stroom.
• Trackers: Een tracker ontvangt niet alleen GPS-signalen, maar verstuurt de locatie ook actief via een netwerk (zoals 4G of LoRa).
• Budget opties: Goedkope trackers (Action/AliExpress) gebruiken vaak onnauwkeurige Bluetooth of zendmast-locaties in plaats van echte GPS.
• Professioneel: In de landbouw zorgen RTK-systemen voor een nauwkeurigheid tot 2 centimeter.
• Internet: Voor puur GPS-signaal is geen internet nodig, wel voor het laden van online kaarten.

Inhoudsopgave

• De basis: Wat is GPS en hoe werkt het systeem?
• Hoe werken GPS-coördinaten?
• GPS op je dagelijkse apparaten
• Hoe werkt GPS op je telefoon?
• Hoe werkt GPS op een smartwatch?
• De werking van GPS-trackers
• Hoe werkt een GPS-tracker voor de auto of fiets?
• Trackers voor wandelen en outdoor activiteiten
• Hoe werkt een GPS-tracker van de Action?
• Professionele toepassingen: Precisie in de landbouw
• Veelgestelde vragen over GPS (FAQ)

GPS op je dagelijkse apparaten

Consumentenelektronica heeft de manier waarop we GPS gebruiken drastisch veranderd. Waar je vroeger een los, groot apparaat nodig had, zit de technologie nu verwerkt in de kleinste gadgets die we dagelijks dragen. De verwerking van deze satellietsignalen is in de loop der jaren steeds efficiënter geworden.

Hoe werkt GPS op je telefoon?

Elke moderne smartphone, of het nu een iPhone of Android is, beschikt over een minuscule GPS-chip. Toch duurt het soms lang voordat zo'n chip een "fix" (verbinding) heeft met satellieten, zeker in een stad met hoge gebouwen ("urban canyons").

Daarom gebruiken telefoons A-GPS (Assisted GPS). Hierbij downloadt de telefoon via het mobiele netwerk of wifi alvast gegevens over waar de satellieten zich bevinden. Daarnaast gebruiken telefoons de bekende locaties van wifi-routers en zendmasten om je positie sneller in te schatten. Dit proces vraagt echter veel van je hardware. Als je merkt dat je accu snel leegloopt tijdens het navigeren, is het verstandig om te kijken naar manieren om de batterij te besparen, zoals het verlagen van de schermhelderheid of het sluiten van achtergrondapps.

Hoe werkt GPS op een smartwatch?

Bij smartwatches maken we onderscheid tussen twee types: Connected GPS en Built-in GPS.

• Connected GPS: Het horloge heeft zelf geen GPS-chip en leunt volledig op de verbinding met je telefoon. Ga je hardlopen zonder telefoon? Dan wordt er geen route vastgelegd.
• Built-in GPS: Het horloge heeft een eigen chip. Dit is ideaal voor sporttracking, omdat het horloge zelfstandig je route, snelheid en afstand meet zonder dat je een zware telefoon hoeft mee te sjouwen.

De werking van GPS-trackers

Er is een fundamenteel verschil tussen een navigatiesysteem en een tracker. Navigatie is passief (het ontvangt alleen signalen om jou de weg te wijzen). Een GPS-tracker is actief: hij ontvangt de locatie via satellieten en verzendt deze vervolgens naar een externe server of app. Deze communicatie verloopt meestal via een ingebouwde SIM-kaart (2G/4G/5G), het energiezuinige LoRa-netwerk of via Bluetooth.

Hoe werkt een GPS-tracker voor de auto of fiets?

Voor voertuigen is de stroomvoorziening bepalend. Trackers voor auto's en e-bikes worden vaak direct aangesloten op de accu van het voertuig, waardoor ze continu kunnen zenden zonder opgeladen te hoeven worden. Er zijn ook draadloze varianten met een eigen batterij die eens in de zoveel weken opgeladen moeten worden.

In het kader van diefstalbeveiliging bieden deze trackers geofencing. Je stelt een digitaal hek in (bijvoorbeeld rondom je huis); zodra het voertuig dit gebied verlaat, krijg je direct een melding. De installatie is tegenwoordig vrij simpel: bij auto's wordt vaak de OBD-poort (onder het stuur) gebruikt voor plug-and-play installatie, terwijl fietstrackers vaak onzichtbaar in het frame of de motor worden weggewerkt.

Trackers voor wandelen en outdoor activiteiten

Bij wandelen in de wildernis is bereik niet vanzelfsprekend. Outdoor GPS-trackers (handhelds) zijn robuuster en hebben vaak betere antennes dan telefoons. Een cruciaal aspect is offline gebruik. Omdat je in dichte bossen vaak geen dataverbinding hebt, zijn offline navigatie apps of vooraf geladen kaarten op je tracker van levensbelang om niet te verdwalen.

Voor extreme tochten bestaan er trackers met SOS-functies (zoals Garmin inReach). Deze versturen noodsignalen en je locatie niet via de zendmast (die er vaak niet is), maar direct via satellietcommunicatie naar hulpdiensten.

Hoe werkt een GPS-tracker van de Action (budget opties)?

Er is vaak verwarring over goedkope "GPS-trackers" die je vindt bij winkels als Action of op AliExpress voor een paar euro. Het is belangrijk om je verwachtingen te managen: deze apparaten bevatten zelden een echte GPS-chip.

Ze maken vaak gebruik van:

• Bluetooth: Dit werkt alleen als je telefoon binnen 10-20 meter van de tracker is (zoals bij het zoeken naar sleutels).
• LBS (Location Based Services): Hierbij wordt de positie geschat op basis van de dichtstbijzijnde gsm-mast. De afwijking kan hierbij oplopen tot wel 500 tot 1000 meter. Voor nauwkeurige locatiebepaling zijn deze budgetopties dus ongeschikt.

Professionele toepassingen: Precisie in de landbouw

In de agrarische sector is de standaard GPS-afwijking van enkele meters onacceptabel. Als een tractor zaait of spuit, mag er geen overlap zijn om kosten en milieu te sparen.

Hoe werkt GPS op een trekker?

Moderne tractoren maken gebruik van RTK-GPS (Real Time Kinematic). Naast de satellietsignalen ontvangt de trekker een correctiesignaal van een vast grondstation in de buurt. Hiermee wordt de atmosferische storing, die normaal voor afwijkingen zorgt, weggerekend.

Dankzij deze technologie wordt een nauwkeurigheid tot op 2 centimeter behaald. Dit maakt autopilot mogelijk: het GPS-systeem stuurt het stuurwiel van de tractor aan, waardoor deze kaarsrechte lijnen over het land trekt zonder dat de boer hoeft te sturen. Dit zorgt voor maximale efficiëntie bij het bewerken van het land.

Veelgestelde vragen over GPS (FAQ)

Heb je internet nodig voor GPS?

Nee, om puur je locatiecoördinaten te bepalen heb je geen internet nodig; de signalen komen direct van satellieten. Echter, om je stipje op een mooie kaart te zien (Google Maps) heb je wél data nodig om de kaartlaag te laden. Als je geen internet hebt, kun je wel navigeren, mits je de kaarten vooraf offline hebt opgeslagen op je toestel.

Werkt GPS ook binnen in huis?

Meestal niet of heel slecht. GPS-signalen zijn vrij zwak en worden geblokkeerd door beton, staal en daken. Zodra je naar binnen loopt, verliest je apparaat het contact met de satellieten. Binnen wordt je locatie vaak geschat op basis van wifi-netwerken in de buurt, maar dit is geen "echte" GPS.

Wat is het verschil tussen GPS en Bluetooth trackers (zoals AirTag)?

GPS bepaalt overal ter wereld zelfstandig de locatie via satellieten. Bluetooth trackers, zoals de Apple AirTag, hebben geen GPS en geen internetverbinding. Zij zenden een Bluetooth-signaal uit dat wordt opgepikt door andere telefoons in de buurt. Zonder voorbijgangers met een smartphone in de buurt, kan een AirTag zijn locatie niet doorgeven.